Bevindingen

  • We vonden in een deel van de artikels evidentie van grondig journalistiek werk: de gegevens kwamen overeen met het gecheckte bronmateriaal; ook waar de aanleiding een persbericht was, zocht de journalist bijkomende stemmen of gegevens.
  • In een behoorlijk deel van de dossiers, zowat een derde, vonden we geen evidentie dat de journalist verder gegaan was dan het ‘copy pasten’ van het persbericht dat  vaak de aanleiding vormde. Zelfs citaten werden soms letterlijk overgenomen uit het persbericht. ‘Voorverpakte informatie’ dus.
  • Doorgaans werd in deze artikels ook de framing of insteek van de afzender van het persbericht, een belanghebbende partij, integraal overgenomen. Dit was soms ‘onschuldig’, maar in een aantal gevallen werd de framing van de afzender niet verantwoord door  het bronmateriaal. Met andere woorden: de afzender van het persbericht had een flinke draai gegeven aan de studieresultaten aan de basis van het persbericht, om in het persbericht een heel andere en eigen boodschap/belang  te geven. Journalisten lieten zich in deze gevallen  gewillig voor die kar spannen.
  • Bij een aantal studies die door ‘belanghebbende partijen’ via persberichten de wereld ingestuurd werden, was de methodologie – die vaak niet duidelijk uitgelegd werd in het persbericht – onthutsend zwak. Methode en cijfers rammelden.
  • Positief: in heel wat gecheckte artikels werden geen fouten gevonden. In iets meer dan een derde van de steekproef werden wel fouten gevonden, gaande van onnauwkeurigheden in cijfers ( bijvoorbeeld 53% afronden tot ‘de helft’) of een gesprekspartner fout situeren tot een gebrek aan context, waardoor bepaalde uitspraken heel anders gelezen worden, en belangrijke cijfers die  niet kloppen.
  • Een laatste vaststelling: factcheckers die bronmateriaal opvroegen bij organisaties werden soms met eigenaardige redeneringen wandelen gestuurd, zoals: het materiaal is zo ingewikkeld  dat iemand die geen statisticus is er toch niets mee kan;  we nemen de enquêtes zelf af bij onze klanten  en dit gebeurt niet anoniem; de media  vertrouwen onze persberichten omdat we een bepaalde geloofwaardigheid hebben gecreëerd; het brengt te veel werk met zich mee als elke journalist aparte vragen wil stellen en het onderzoek inkijken.